Wystąpienie: Tomasz Kostuś

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz niektórych innych ustaw, zawartym w druku nr 3120. Sprawozdanie komisji zostało przedstawione w druku nr 3188. Komisja zajmowała się projektem na posiedzeniu w dniu 7 października br. Przeprowadziła pierwsze czytanie, a następnie szczegółowo rozpatrzyła przedłożenie.

Uzasadnienie w imieniu rządu przedstawił podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, pan minister Jurand Drop, wraz z przedstawicielami resortu. Jak wskazała strona rządowa, podstawowym celem zmian jest aktualizacja i uproszczenie przepisów regulujących działalność poręczeniową i gwarancyjną Skarbu Państwa, usunięcie rozwiązań, które w praktyce nie są już wykorzystywane, oraz uporządkowanie zasad prowadzenia działalności poręczeniowej i gwarancyjnej przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Dlaczego te zmiany są potrzebne? Poręczenia i gwarancje są jednym z instrumentów, dzięki którym państwo może wspierać finansowanie ważnych przedsięwzięć bez zastępowania kredytu bezpośrednią dotacją z budżetu. Gwarancja ogranicza część ryzyka po stronie instytucji finansującej i może ułatwić pozyskiwanie finansowania na projekty, które są gospodarczo uzasadnione, ale ze względu na swoją skalę, długi okres realizacji czy poziom ryzyka wymagają dodatkowego zabezpieczenia. Dotyczy to m.in. inwestycji infrastrukturalnych, przedsięwzięć związanych z ochroną środowiska, wdrażaniem nowych technologii, realizacją programów rządowych, a także projektów istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, w tym bezpieczeństwa energetycznego i obronności.

Jednym z istotnych rozwiązań jest podwyższenie maksymalnej wysokości poręczenia lub gwarancji do 80% pozostającej do spłaty kwoty kredytu wraz z odpowiednią częścią należnych odsetek i innych kosztów bezpośrednio związanych z kredytem. Ma to zwiększyć praktyczną użyteczność tego instrumentu. Dotychczasowy standardowy limit 50% mógł w części przypadków okazywać się niewystarczającym zabezpieczeniem dla instytucji finansującej. Wyższy poziom gwarancji może więc ułatwić uruchomienie finansowania inwestycji, które bez takiego zabezpieczenia mogłyby mieć trudniejszy dostęp do kredytu. Jednocześnie trzeba podkreślić, że gwarancja nie oznacza przejęcia całego ryzyka przez państwo. Nie zwalnia kredytobiorcy z obowiązku spłaty zobowiązania i nie zastępuje oceny ekonomicznej przedsięwzięcia. Jest instrumentem dzielenia ryzyka i ma służyć uruchamianiu finansowania tam, gdzie istnieje uzasadnienie gospodarcze. Nowelizacja porządkuje również kompetencję w zakresie udzielania poręczeń i gwarancji przez Skarb Państwa oraz zasady działalności Banku Gospodarstwa Krajowego. Jasne określenie kompetencji i zasad postępowania ma znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa finansów publicznych, jak i dla podmiotów ubiegających się o takie wsparcie.

Drugim ważnym elementem są badania ewaluacyjne dotyczące poręczeń i gwarancji BGK. Chodzi o to, aby państwo nie tylko uruchamiało kolejne instrumenty wsparcia, ale również posiadało wiedzę, czy faktycznie działają one zgodnie z założeniami. Badania mają pozwolić ocenić ich efektywność i użyteczność, m.in. wpływ na inwestycje, innowacyjność przedsiębiorstw, ich płynność finansową, tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy oraz dostępność i warunki prowadzenia i finansowania działalności gospodarczej. To rozwiązanie ma więc także znaczenie dla jakości prowadzonej polityki gospodarczej. Pozwala oprzeć decyzje dotyczące kolejnych programów gwarancyjnych na danych o rzeczywistych efektach udzielonego wsparcia, a nie wyłącznie na wartości udzielonej gwarancji.

Po przedstawieniu projektu przez stronę rządową odbyła się debata. Głos zabrali wiceprzewodnicząca komisji poseł Krystyna Skowrońska oraz poseł Władysław Kurowski. Poseł Krystyna Skowrońska pytała m.in. o przygotowanie pracowników do stosowania nowych regulacji, wysokość prowizji pobieranych w związku z udzielaniem poręczeń i gwarancji oraz rzeczywiste zapotrzebowanie rynku na proponowane rozwiązania. Poseł Władysław Kurowski skoncentrował się na kwestii badań ewaluacyjnych. Pytał o zakres informacji, które będą pozyskiwane od przedsiębiorców oraz o sposób zabezpieczenia danych przedsiębiorstw objętych tymi badaniami. Przedstawiciel Ministerstwa Finansów szczegółowo odniósł się do zgłoszonych pytań i wątpliwości.

Po zakończeniu debaty komisja przystąpiła do szczegółowego rozpatrywania projektu. W toku prac zgłoszono pięć poprawek poselskich przedstawionych przez poseł Katarzynę Kierzek-Koperską. Miały one charakter legislacyjny, ujednolicający i doprecyzowujący. Nie zmieniały zasadniczo kierunku ani podstawowych założeń projektu. Biuro Legislacyjne Kancelarii Sejmu przedstawiło ponadto osiem propozycji korekt o charakterze redakcyjnym i legislacyjnym. Poprawki uzyskały pozytywną opinię zarówno strony rządowej, jak i Biura Legislacyjnego. Po zakończeniu szczegółowego rozpatrywania komisja przystąpiła do głosowania nad całością projektu. Komisja przyjęła projekt jednogłośnie, bez głosów sprzeciwu.

Wysoka Izbo! Projekt ma przede wszystkim charakter aktualizujący i porządkujący. W toku prac komisji nie zakwestionowano jego podstawowych założeń, a zgłoszone poprawki miały charakter legislacyjny i ujednolicający. Dyskusja koncentrowała się przede wszystkim na praktycznym funkcjonowaniu nowych rozwiązań, kosztach zapotrzebowania rynku, zasadach prowadzenia badań ewaluacyjnych oraz bezpieczeństwie danych przedsiębiorców.

Komisja Finansów Publicznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania, debacie oraz szczegółowym rozpatrzeniu projektu wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy w brzmieniu przedstawionym w druku nr 3188. Dziękuję.